12 mart darbesi, türkiye cumhuriyeti tarihinde meydana gelen ikinci askeri darbe eylemidir. 1971 yılında 12 mart günü saat 13.00'da trt radyolarından okunan aşağıdaki bildiri ile ilan edilmiştir:
"meclis ve hükümet, süregelen tutum, görüş ve icraatı ile yurdumuzu, anarşi, kardeş kavgası, sosyal ve ekonomik huzursuzluklar içine sokmuş, atatürk'ün bize hedef verdiği çağdaş uygarlık seviyesine ulaşmak ümidini kamuoyunda yitirmiş ve anayasasının öngördüğü reformları tahakkuk ettirememiş olup, türkiye cumhuriyeti'nin geleceği ağır bir tehlike içine düşürülmüştür."
genelkurmay başkanı orgeneral memduh tağmaç, kara kuvvetleri komutanı orgeneral faruk gürler, hava kuvvetleri komutanı orgeneral muhsin batur ve deniz kuvvetleri komutanı oramiral celal eyiceoğlu'nun imzasını taşıyan muhtıra şu maddelerden oluştu:
1- meclis ve hükümet, süregelen tutum, görüş ve icraatlarıyla yurdumuzu anarşi, kardeş kavgası, sosyal ve ekonomik huzursuzluklar içine sokmuş, atatürk'ün bize hedef verdiği uygarlık seviyesine ulaşmak ümidini kamuoyunda yitirmiş ve anayasanın öngördüğü reformları tahakkuk ettirememiş olup, türkiye cumhuriyeti'nin geleceği ağır bir tehlike içine düşürülmüştür.
2- türk milletinin ve sinesinden çıkan silahlı kuvvetleri'nin bu vahim ortam hakkında duyduğu üzüntü ve ümitsizliğini giderecek çarelerin, partilerüstü bir anlayışla meclislerimizce değerlendirilerek mevcut anarşik durumu giderecek anayasanın öngördüğü reformları atatürkçü bir görüşle ele alacak ve inkılap kanunlarını uygulayacak kuvvetli ve inandırıcı bir hükümetin demokratik kurallar içinde teşkili zaruri görülmektedir.
3- bu husus süratle tahakkuk ettirilemediği takdirde, türk silahlı kuvvetleri kanunların kendisine vermiş olduğu türkiye cumhuriyeti'ni korumak ve kollamak görevini yerine getirerek, idareyi doğrudan doğruya üzerine almaya kararlıdır.
